Πάνω από το φαράγγι του ποταμού Αζάτ, 28 χιλιόμετρα από την πρωτεύουσα της Αρμενίας, βρίσκεται ο Ναός του Γκαρνί. Πρόκειται για ένα αρχαιοελληνικό κτίσμα, σύμβολο της προ-χριστιανικής Αρμενίας στην επαρχία Kotayk. Το εν λόγω μνημείου χαρακτηρίζεται για την συμμετρία του. Διαθέτει ιωνικούς κίονες και πέτρινα γλυπτά. Ο Ναός αναφέρεται για πρώτη φορά σε πηγές που χρονολογούνται από τις αρχές του 1ου αιώνα μ.Χ. Η ακριβής χρονολογία κατασκευής του ναού είναι άγνωστη. Η κυρίαρχη άποψη είναι ότι χτίστηκε το 77 μ.Χ. Οι ιστορικοί πιστεύουν ότι χτίστηκε κατόπιν εντολής του βασιλιά Τιριδάτη Α' προς τιμήν του Μιχρ, του Αρμένιου Θεού του ήλιου (mixanitouxronou, n.d.).
Ο ναός είναι ένα μέρος του φρουρίου Γκαρνί, ενός από τα παλαιότερα της Αρμενίας, που ήταν στρατηγικά σημαντικό για την άμυνα των μεγάλων πόλεων στην πεδιάδα του όρους Αραράτ. Η περιοχή γύρω από τον ναό του Γκαρνί λειτουργούσε ως βασιλική φρουρά και στρατιωτικό φρούριο κατά την αρχαιότητα και τον μεσαίωνα. Οι ερευνητές συμφωνούν ότι υπήρχε επίσης ένας τεράστιος αμυντικός τοίχος κατασκευασμένος από μονολιθικούς λίθους, ο οποίος χτίστηκε πιθανόν τον 1ο αιώνα (cyprustravelwriters, 2024).
Ο Ναός του Γκαρνί είναι κατασκευασμένος από λεπτοκομμένο βασάλτη. Για να εισέλθουν στον ναό επισκέπτες πρέπει να ανέβουν εννέα σκαλοπάτια ύψους 30 εκατοστών, καθένα από τα οποία έχει σχεδιαστεί σκόπιμα για να επιβραδύνει τον ρυθμό και να απαιτεί ευλάβεια. Τον ναό περικυκλώνουν είκοσι τέσσερις κίονες, καθεμία από τις οποίες συμβολίζει μια ώρα της ημέρας. Τις κοσμούν ισχυρές Ατλαντικές φιγούρες, μυθικοί τιτάνεε που απεικονίζονται γονατιστοί, να τεντώνονται κάτω απο το βάρος των βωμών που στηρίζουν με τα υψωμένα χέρια τους. Αν και ο ναός αντλεί έντονα έμπνευση από την ελληνιστική αρχιτεκτονική, η τοπική τέχνη δίνει ζωή στις λεπτομέρειες του (Εικ. 2). Τα περίτεχνα σκαλισμένα φύλλα άκανθας συναντώνται στην ελληνική παράδοση λόγω της σύνδεσης τους με τους πεσόντες ήρωες, συνυφαίνονται με σαφώς αρμενικά σύμβολα όπως σταφύλια και ρόδια, θυμίζοντας γονιμότητα, αναγέννηση και εθνική ταυτότητα (Shahina travel, n.d.).
Περνώντας από τον προθάλαμο, οι επισκέπτες βρίσκονται σε ένα μικρό ιερό όπου κάποτε βρίσκοταν ένα άγαλμα του Μίθρα. Σε συγκεκριμένες ώρες, το ηλιακό φως διαπερνούσε ένα άνοιγμα στην οροφή, αντανακλώντας σε μια γυαλισμένη πέτρα για να φωτίσει την θεότητα. Ο Ναός του Γκαρνί, δεν έχει διασωθεί ανέγγιχτος ανά τους αιώνες. Ένας καταστροφικός σεισμός το 1679 μετέτρεψε το κάποτε ισχυρό οικοδόμημα σε ερείπια. Το 1966, ξεκίνησε μια δεκαετής προσπάθεια ανακατασκευής υπό την διεύθυνση του αρχιτέκτονα Αλεξάντερ Σαχινιάν. Ο ναός αποκαταστάθηκε πλήρως στην αρχική του μορφή (Shahina travel, n.d.).
Ο θρύλος μιλάει για μια γυναίκα ονόματι Χοσροβιντούχτ, αδερφή του βασιλιά Τιριδάτη Γ', η οποία κάποτε έσωσε το ιερό από την καταστροφή. Καθώς ο αδερφός της ετοιμαζόταν να κατεδαφίσει τον παγανιστικό χώρο, τον παρακάλεσε να σώσει τον ναό και ως εκ τούτου υποχώρησε. Μετά τον προσηλυτισμό των κατοίκων της Αρμενίας στον Χριστιανισμό στις αρχές του 4ου αιώνα, μετατράπηκε σε βασιλική θερινή κατοικία της Χοσροβιντούχτ. Σύμφωνα με ορισμένους μελετητές δεν ήταν ναός αλλά τάφος και ως εκ τούτου διεσώθη από την καθολική καταστροφή των παγανιστικών κτιρίων (Shahina travel, n.d).
Συμπερασματικά μπορεί να καταστεί σαφές ότι, ο Ναός του Γκαρνί έχει ξαναχτιστεί πέντε φορές κατά την διάρκεια της μακράς και ιστορικής του ζωής. Ωστόσο, αποτελεί μόνο ένα μέρος, ενός μεγαλύτερου βασιλικού και πολιτιστικού συγκροτήματος (Εικ. 3)(Shahina travel, n.d.). Είναι το μόνο γνωστό ελληνορωμαϊκό περίστυλο κτίριο στην Αρμενία και το μόνο τέτοιου είδους οικοδόμημα που διασώζεται στην πρώην Σοβιετική ένωση. Θεωρείται ως ένα ισχυρό σύμβολο του κλασικού παρελθόντος της Αρμενίας και των ιστορικών δεσμών της με τους πολιτισμούς της Ελλάδας και Ρώμης (mixanitouxronou, n.d).
Βιβλιογραφία - Δικτυογραφία
Cyprustravelwriters (2024). Retrieved from: https://cyprustravelwriters.com/the-garni-temple-armenia/&ved=2ahUKEwjhvsKs8K2PAxWqVfEDHRiEKCUQFnoECGQQAQ&usg=AOvVaw2ygekWomKhJIULNgWxSu_y
Mixanitouxronou (n.d). Retrieved from: https://www.mixanitouxronou.gr/o-archaioellinikos-naos-sta-voyna-tis-armenias-poios-ton-kataskeyase-kai-ti-symvolizoyn-oi-24-kiones/&ved=2ahUKEwjhvsKs8K2PAxWqVfEDHRiEKCUQFnoECEYQAQ&usg=AOvVaw2ROFNrv6KOH8mwaoaKqo-N
Shahina travel (n.d.). Retrieved from: https://eurasia.travel/el/armenia/garni/&ved=2ahUKEwjhvsKs8K2PAxWqVfEDHRiEKCUQFnoECFIQAQ&usg=AOvVaw209xzzjZPlPH1GqfHo8QTB
Παραπομπές εικόνων
Shahina travel (n.d.). Retrieved from: https://eurasia.travel/el/armenia/garni/&ved=2ahUKEwjhvsKs8K2PAxWqVfEDHRiEKCUQFnoECFIQAQ&usg=AOvVaw209xzzjZPlPH1GqfHo8QTB (εικ. 1) (εικ. 2) (εικ.3)
Από την Ναταλία Πάττα