Εικ1.Berche,2022:Στρατιώτες αναρρώνουν από την γρίπη (Camp Funston,Kansas) Μάρτιος,1918 (Εθνικό Μουσείο Υγείας και Ιατρικής, Silver Spring, Maryland).
Η Ισπανική γρίπη εμφανίστηκε στο τέλος του Α’Παγκοσμίου Πολέμου, σε καταστροφικές επιδημιολογικές συνθήκες. Το 1918 δεν υπήρχαν εμβόλια, αντιβιοτικά, ανάνηψη και ο κόσμος δεν ήταν σε θέση να διαχειριστεί μια πανδημία. Στις 6 Απριλίου του 1917, ο πρόεδρος των Η.Π.Α, Wilson κήρυξε τον πόλεμο στην Γερμανία. Οι συνθήκες που επικρατούσαν τότε στις Η.Π.Α ήταν φτώχεια, μετανάστευση, συνωστισμός, οι οποίες ευνοούσαν την εμφάνιση μιας επιδημίας. Οι συγκεντρώσεις των στρατιωτών είχαν ως αποτέλεσμα την εξάπλωση επιδημιών. Υπολογίζεται ότι περίπου 30.784 στρατιώτες ανέπτυξαν πνευμονία ως επιπλοκή της ιλαράς. Τον Μάρτιο του 1918, εμφανίστηκε για πρώτη φορά μια επιδημία γρίπης στο Camp Funston, στο Fort Riley, στο ανατολικό Κάνσας (Εικ.1). Νωρίτερα, τον Ιανουάριο του 1918, ο γιατρός Loring Miner, ο οποίος εργαζόταν στην κομητεία Haskell περιέγραψε ένα ξέσπασμα γρίπης που εμφανίστηκε σε μια γεωργική περιοχή με φάρμες χοιρινών και πουλερικών. Ο Loring ανέφερε τότε στις Εκθέσεις Δημόσιας Υγείας, ότι 18 άτομα απεβίωσαν από την εν λόγω γρίπη. Σύμφωνα με τον ιστορικό John Barry, η κομητεία Haskell υπήρξε η πρώτη εστία της «Ισπανικής γρίπης» (Berche, 2022, Barry, 2004).
Από τις 28 Φεβρουαρίου έως τις 2 Μαρτίου του 1918, πολλοί νεοσύλλεκτοι μεταξύ των οποίων ο Dean Nilson, o Ernest Elliot και o John Bottom επέστρεψαν από την άδεια στο Camp Funston. Το συγκεκριμένο στρατόπεδο φιλοξενούσε 56.000 στρατιώτες (Berche, 2022, Barry, 2004). Το πρώτο κρούσμα γρίπης καταγράφηκε στις 4 Μαρτίου του 1918. Ο Albert Gitchell, στρατιώτης του Αμερικανικού στρατού και μάγειρας ήταν ο πρώτος που νόσησε. Εμφάνισε πυρετό, πονοκέφαλο, πονόλαιμο, και εισήχθη στο νοσοκομείο του στρατοπέδου. Την ίδια μέρα άλλοι 100 στρατιώτες εμφάνισαν παρόμοια συμπτώματα (Baycora, 2021). Έπειτα, ακολούθησαν χιλιάδες στρατιώτες, από τους 1100, 237 εμφάνισαν πνευμονία και 38 απεβίωσαν. Η γρίπη εξαπλώθηκε αμέσως και σε άλλα στρατόπεδα στο Forest, Greenleaf και Fort Oglethorpe στην πολιτεία της Τζόρτζια. Η επιδημία εξαπλώθηκε και στις περιφερειακές πόλεις, μάλιστα 30 από τις 50 επλήγησαν και έπειτα στις μητροπόλεις (Berche, 2022,Vaughan, 1926).
Πλειάδες στρατιωτών αναχωρούσαν από το Funston των Η.Π.Α έχοντας τον ιό της γρίπης, προς την Ευρώπη, σε βάσεις του στρατού όπως στο λιμάνι της Βρέστης στη Γαλλία με σκοπό τον εξοπλισμό των συμμάχων. Η γρίπη σάρωσε την Γαλλία τον Μάϊο, εξαπλώθηκε στα χαρακώματα πολέμου στη Γερμανία, από εκεί προς την Αυστρία και στις υπόλοιπες γειτονικές χώρες. Οι περισσότεροι θάνατοι από γρίπη προκλήθηκαν από πνευμονία, δεδομένου ότι το 1918 δεν υπήρχαν ακόμη αντιβιοτικά (Holmes, n.d.). Τα συμπτώματα της ισπανικής γρίπης ήταν σοβαρά και περιλάμβαναν, ξαφνικό και υψηλό πυρετό, ξηρό βήχα, πονοκέφαλο και πόνους στο σώμα, πονόλαιμο, ρίγη, απώλεια όρεξης και κόπωση (Cleveland Clinic, 2021).
Η εξάπλωση της πανδημίας έγινε δια μέσω των θαλάσσιων οδών. Ο συνωστισμός των στρατιωτών και οι συνθήκες ακολασίας στα στρατόπεδα είχαν ως αποτέλεσμα να αυξηθούν τα ποσοστά θνησιμότητας σε 4-10%. Ολόκληρη η χώρα των Η.Π.Α χτυπήθηκε από την γρίπη. Επίσης, οι γυναίκες υπέφεραν από υψηλά ποσοστά θνησιμότητας, ιδίως οι έγκυες, οι οποίες ανήκαν στις ευπαθείς ομάδες (Hays, 2005). Το αποκορύφωμα ήταν στις 16 Οκτωβρίου του 1918. Στην Φιλαδέλφεια σε μια εβδομάδα καταγράφηκαν 4.597 θάνατοι και περισσότεροι από το 25% των ασθενών πέθαιναν κάθε βράδυ, χωρίς να δουν νοσοκόμα ή γιατρό (Εικ.2). Οι προσπάθειες θεραπείας για όσους ήταν ακόμη ζωντανοί περιγράφονται ως «ασκήσεις στην ματαιότητα».
Εικ.2 Νοσοκόμα του Ερυθρού Σταυρού με μάσκα γάζας. Το κείμενο δίπλα στην εικόνα παρέχει πληροφορίες για τη δημόσια υγεία «Για την πρόληψη της γρίπης!» Φωτογραφία: Paul Thompson, δημοσιευμένη στο Νιου Χέιβεν, Κονέκτικατ: Illustrated Current News, 1918.
Η πανδημία γρίπης του 1918 σκότωσε περισσότερους από 50 εκατομμύρια ανθρώπους και προκάλεσε περισσότερες από 500 εκατομμύρια μολύνσεις παγκοσμίως. Αυτό ανερχόταν σε 33% του παγκόσμιου πληθυσμού εκείνη την εποχή. Η πανδημία έπληξε και τους στρατιώτες στα χαρακώματα και στα στρατόπεδα κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Εκτιμάται ότι απεβίωσαν 100.000 στρατιώτες από την γρίπη του 1918. Το υψηλότερο ποσοστό νοσηρότητας, δηλαδή επιπολασμού της νόσου ήταν μεταξύ των Αμερικανών στην Γαλλία από τις 15 Σεπτεμβρίου έως τις 15 Νοεμβρίου του 1918. Περισσότεροι από ένα εκατομμύριο Αμερικανοί στρατιώτες απεβίωσαν (Martini et al., 2019, Shanks, 2015).
Η επίδραση της Ισπανικής γρίπης δεν περιορίστηκε χρονικά και θεωρείται «η μητέρα» των μετέπειτα πανδημιών γρίπης, της Ασιατικής το 1957 και του Χόνγκ Κόνγκ το 1968 (Σιαμέτη, 2019). Ο ιός της γρίπης Myxovirus influenzae, ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά το 1931 από τον Richard Shope σε χοίρους και έπειτα το 1933 από τους Wilson Smith, Patrick Laidlaw και Christopher Andrews σε ανθρώπους κατά την διάρκεια μιας εποχικής επιδημίας γρίπης στο Λονδίνο.
Το συμπέρασμα που εξάγεται από την γρίπη του 1918, είναι πως οι στρατηγικές ελέγχου των χωρών και τα μέτρα πρόληψης και αντιμετώπισης, επαναλαμβάνονται, με πιο πρόσφατο παράδειγμα την πανδημία κορονοϊού(COVID-19). Το 1918 από πλευράς στρατηγικής και ελέγχου έγιναν αρκετές προσπάθειες για τον περιορισμό της μετάδοσης της γρίπης, δεδομένου των συνθηκών πολέμου. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη τέτοιου είδους πανδημίες, ο μηχανισμός της υγείας και η πολιτεία έκαστης χώρας οφείλουν να είναι σε μια ετοιμότητα και να υπάρχει ένας μελλοντικός σχεδιασμός για την αντιμετώπιση μιας επερχόμενης πανδημίας.
Βιβλιογραφία-Δικτυογραφία
Barry, J.M.2004.The site of origin of the 1918 influenza pandemic and its public health implications.J Transl Med.2:3.https://doi.org/10.1186/1479-5876-2-3.PMCID:PMC340389. PMID:14733617.
Baycora, F.11 March,2021.The first American cases of the 1918 pandemic.Historic America.Accessible at:https://historicamerica.org/journal/2021/3/10
Berche, P.2022.The Spanish flu.Presse Med.51(3):104127.https://doi.org/10.1016/j.lpm.2022.104127PMID:35661699.
Hays, J.N.2005.Epidemics and Pandemics:their impacts on human history. Santa Barbara, California:ABC-CLIO.